ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )

208

مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )

مىشد مبلغ 57000 ليره طلا بود ، زير نظر آنان قرار گرفت . اين كميته كارهاى كميتهء پيشين را ادامه داد ليكن بيشترين توجه خود را به چشمه حنين مبذول نمود ؛ زيرا آنان آن را چشمه اصلى مكه مىپنداشتند . ليكن پس از چندى كارهاى آنان در دو چشمه حنين و زبيده متوقف گرديد و در اثر آن آب چشمهء حنين قطع شد و آب چشمهء زبيده نيز كاهش يافت ، بگونه‌اى كه در سال 1324 ه . نزديك به قطع شدن رسيد . در اين هنگام كميتهء ديگرى به رياست شريف تشكيل شد و از مردم مكه و طائف و جده اعانه‌هاى اجبارى جمع‌آورى كردند و همچنين طى نامه‌اى از دولت تقاضاى كمك نمودند و در اثر اين تلاشها هزاران ليره جمع‌آورى شد و از آستانه ( اسلامبول ) مهندسانى فرستاده شدند و عمليات ساختمانى و تعمير ، به ويژه در دهانهء چشمه‌ها از سوى دشت نعمان آغاز گرديد و در سال 1326 ه . مهندسى به همراه بازرسى از سوى دولت براى نظارت و بررسى اوضاع چشمهء زبيده گسيل شد . آنان پس از بررسى ، نقشه‌اى از منبع آب تا مكه تهيه كردند كه يكى از نسخه‌هاى آن نقشه را در كميته و ديگرى را به آستانه ( اسلامبول ) فرستادند . در آغاز ماه محرم سال 1327 ه . امير مكه ، شريف حسين پاشا بن على هيأت تازه‌اى را براى اصلاح و تعمير چشمه‌ها تشكيل داد . اعضاى اين هيأت از نژادهاى مختلفى بودند كه شريف اختيارات كاملى براى تعمير و اصلاح مناطق ياد شده به آنان داده بود . مسلمانان در كشورهاى مختلف ، بسيج شدند و كمك‌هاى مالى فراوانى به ويژه از سوى مردم هند و مصر و جاوه ارسال شد . با اين آمادگى ، عمليات تعمير آغاز گرديد ليكن پس از سيلى كه در سال 1328 ه . در اين منطقه جارى شد ، كليهء آبروها بسته و يا منهدم شد كه در نتيجه آب كاهش پيدا كرد و مردم ناگزير به سوى چاههاى قديمى كه تعداد آنها نسبتا زياد بود ، روى آوردند . در اين هنگام شريف مكه به همراه فرزندانش و ساير مردم مكه با باقيماندهء پولهايى كه در صندوق كميته باقى مانده بود ، به تعمير آبروهاى آسيب ديده پرداختند تا اين كه مجددا آب به سوى مكه سرازير شد . در هيجدهم محرم سال 1330 ه . سيل شديدى از دشت نعمان و هجان جريان پيدا كرد كه در نتيجهء آن ، تمامى آبروهاى چشمه زبيده مملو از گل و لاى شد و آب عرفات از